Yargıtay Kararları
Apartman ve Sitelerde Evcil Hayvan Besleme Yasağı Geçerli mi?
Yönetim planındaki evcil hayvan yasağı bağlayıcı mı? KMK m. 18 rahatsızlık vermeme borcu, m. 28 plan değişikliği, Yargıtay'ın yaklaşımı ve uygulanabilir kurallar.
“Bu apartmanda kedi, köpek yasak” yazısı birçok sitenin giriş kapısında asılıdır. Ancak yasağın hukuken bağlayıcı olup olmadığı, yasağın nerede yazdığına, nasıl alındığına ve somut olayda ne kadar ölçülü olduğuna bağlıdır. Bu rehber, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun (KMK) m. 18, m. 28 ve m. 33’ü üzerinden konuyu açıklar.
Üç ayrı kaynak: kanun, plan ve kurul kararı
Evcil hayvan konusu üç farklı yerde düzenlenebilir:
- Kanun: KMK, evcil hayvan yasağı getirmez. Ancak m. 18 ile genel bir davranış kuralı koyar.
- Yönetim planı: Tapuda kayıtlı, kat maliklerini bağlayan sözleşmedir (m. 28).
- Kat malikleri kurulu kararı: Planın uygulanmasına ilişkin veya planı değiştiren karar (m. 32).
Hangi kaynağın uygulanacağı, hukuki sonucu belirler.
KMK m. 18: rahatsız etmeme ve doğruluk kuralı
KMK m. 18/1: Kat malikleri, bağımsız bölümlerini, eklentileri ve ortak yerleri kullanırken doğruluk kaidelerine uymakla, özellikle birbirini rahatsız etmemekle, birbirinin haklarını çiğnememekle ve yönetim planı hükümlerine uymakla karşılıklı olarak yükümlüdür. Aynı maddenin ikinci fıkrası, kat maliklerinin borçlarına dair hükümlerin kiracılara ve oturma hakkı sahiplerine de uygulanacağını belirtir.
Bu madde evcil hayvan uyuşmazlıklarında şu şekilde işler:
- Hayvan beslemek tek başına rahatsızlık sayılmaz.
- Gürültü, koku, hijyen ve güvenlik sorunları (sürekli havlama, ortak alanda dışkı, saldırgan hayvan) rahatsızlık vermeme borcunun ihlali olabilir.
- İhlalin somut ve belgeli olması gerekir: fotoğraf, video, yazılı komşu şikâyetleri, yönetici tutanağı.
Yasak yönetim planında yazıyorsa
KMK m. 28’e göre yönetim planı bütün kat maliklerini bağlayan bir sözleşme hükmündedir ve sonradan gelen maliklere ve kiracılara da uygulanır. Planda “evcil hayvan beslemek yasaktır” yazıyorsa, yasağın sözleşme hükmü olduğu ileri sürülür. Buna karşılık mahkemeler, yasağın:
- kişilik ve özel yaşam alanına orantısız bir müdahale oluşturup oluşturmadığına,
- dürüstlük kuralları ve hakkın kötüye kullanılması yasağına (Türk Medenî Kanunu m. 2) uygun olup olmadığına,
- hayvanların korunmasına ilişkin kanunlara aykırı olup olmadığına
bakabilir. Bu nedenle plandaki yasağı, uygulanabilir ve ölçülü kurallarla desteklemek hukuki riski azaltır.
Yasak planda yoksa: genel kurul kararı
Planda yasak yoksa ve genel kurul sadece salt çoğunlukla yasak kararı alıyorsa, hukuki sorun ortaya çıkar: Bu karar yönetim planını fiilen değiştirmektedir. KMK m. 28/3’e göre yönetim planı değişikliği için bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyu gerekir. Eksik çoğunlukla alınan karar, m. 33 uyarınca iptal davasına konu olabilir.
Süreler (m. 33):
| Durum | Süre |
|---|---|
| Toplantıya katılıp aykırı oy veren | Karar tarihinden itibaren 1 ay |
| Toplantıya katılmayan | Kararı öğrenmesinden itibaren 1 ay, her halde karar tarihinden itibaren 6 ay |
Yasak yerine kural: uygulamada işleyen çözüm
Birçok site, mutlak yasak yerine düzenleyici kurallar tercih eder. Bu kurallar hem komşuluk ilişkilerini korur hem de itirazlara dayanıklı olur:
- Ortak alanlarda hayvanın tasmalı gezdirilmesi.
- Hayvan dışkısının derhal toplanması.
- Ortak alanlarda (havuz, çocuk parkı, spor alanı) hayvanın girişinin kısıtlanması.
- Gürültü saatleri ve sürekli havlama için uyarı usulü.
- Tehlikeli sayılan ırklar ve kayıt/aşı belgesi koşulları.
- Asansörde başka sakin varsa önce onun inmesi gibi basit kurallar.
Bu kuralların yönetim planına veya genel kurul kararına yazılması, daha sonraki uyuşmazlıklarda yönetici için dayanak olur.
Rahatsızlık varsa izlenecek adımlar
- Sözlü uyarı ve kayıt: Yönetici, hayvan sahibini nazikçe uyarır ve bunu tarihli bir kayıtla belgeler.
- Yazılı ihtar: Sonuç alınamazsa plan maddesini ve m. 18’i belirterek yazılı uyarı yapılır.
- Genel kurul görüşmesi: Mümkünse konu kurulda ele alınır ve açık kurallar yazılır.
- Hâkimin müdahalesi (m. 33): Zarar gören kat malikleri sulh hukuk mahkemesine başvurur. Mahkeme kısa bir süre verir; uyulmazsa idari para cezası uygulanır.
Kiracı ve misafir
KMK m. 18/2, kat maliklerinin borçlarına dair hükümlerin kiracılara ve oturma hakkı sahiplerine de uygulanacağını söyler. Yani yönetim planındaki kural kiracıya da bağlayıcıdır. Kira sözleşmesinde ayrıca hayvan yasağı varsa, bu ev sahibi ile kiracı arasındaki özel hukuk ilişkisidir ve sitenin yönetim kurallarından ayrıca değerlendirilir.
Yöneticinin tarafsızlığı
Evcil hayvan uyuşmazlıkları çoğu zaman kişisel hale gelir. Yönetici, taraf tutmadan yalnızca belgeye ve kurala dayanmalı, şikâyeti yazılı almalı, hayvan sahibine itiraz ve açıklama hakkı tanımalı ve tüm yazışmaları saklamalıdır. Bu tarafsız ve belgeli yöntem, hem komşuluk ilişkisini korur hem de olası bir davada yöneticiyi güvenceye alır.
Sonuç
- Evcil hayvan yasağı planda yazılıysa sözleşme hükmü olarak bağlayıcıdır, ancak ölçülülük denetimine tabidir.
- Planda yoksa, genel kurulun sonradan yasak getirmesi 4/5 çoğunluk ister.
- Mutlak yasak yerine somut ve ölçülü kurallar daha dayanıklıdır.
- Gerçek rahatsızlık varsa belge toplayın ve m. 18 ile m. 33 yolunu kullanın.
Rehber köpeği ve yardımcı hayvan
Engelli bireylerin kullandığı rehber veya yardımcı hayvanlar, sıradan evcil hayvandan farklı değerlendirilir. Bu hayvanlar için ayrıca özel hukuki koruma söz konusu olabilir ve genel bir evcil hayvan yasağı bu durumda sorun yaratabilir. Böyle bir talep geldiğinde yasağı mekanik olarak uygulamak yerine, bir avukata danışılması yerinde olur.
Örnek madde önerisi
Yönetim planına veya genel kurul kararına yazılabilecek ölçülü bir kural örneği aşağıdadır. Köşeli parantezleri sitenize göre uyarlayın.
MADDE [NO] - EVCİL HAYVAN BESLEME
-
Bağımsız bölümlerde evcil hayvan beslenmesi serbesttir; ancak hayvan sahibi, hayvanın diğer kat maliklerini ve kiracıları gürültü, koku, hijyen ve güvenlik bakımından rahatsız etmemesinden sorumludur.
-
Hayvanlar ortak alanlarda [TASMALI / TAŞIMA KABINIYLA] dolaştırılır; dışkı hayvan sahibi tarafından derhal toplanır.
-
[HAVUZ, ÇOCUK OYUN ALANI VE SPOR ALANI] gibi ortak alanlara hayvan sokulamaz.
-
Sürekli rahatsızlık yaratan hayvanlar için yönetici, hayvan sahibine yazılı uyarı yapar; [SÜRE] içinde sorun giderilmezse konu kat malikleri kuruluna taşınır.
-
Bu madde, Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 18. maddesindeki doğruluk ve rahatsız etmeme yükümlülüğünü tamamlar.
Örnek şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları kendi bilgilerinizle doldurun; kullanmadan önce bir avukata danışmanızı öneririz.
Bu tür bir maddenin, yönetim planına işlenmesi için bütün kat maliklerinin beşte dördü gerekir (m. 28). Plan değişikliği yapılmayacaksa, aynı içeriğin genel kurul kararı olarak alınması ve karar defterine yazılması da mümkündür; ancak bu durumda kararın planla çelişmediğinden emin olunmalıdır.
SAR1001 yönettiği sitelerde bu tür kuralları yazılı hale getirir, ihlalleri belgeler ve süreci tarafsız yürütür.
Sık sorulan sorular
- Genel kurul kararıyla apartmanda evcil hayvan yasaklanabilir mi?
- Yönetim planında böyle bir yasak yoksa, sonradan eklenmesi planı değiştirmek anlamına gelir ve bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyunu gerektirir (KMK m. 28). Salt çoğunlukla alınan kararlar iptal edilebilir ve mutlak yasaklar mahkemede ölçülülük bakımından denetlenir.
- Evcil hayvanı olan komşuya karşı ne zaman dava açılır?
- Hayvan gürültü, koku, hijyen veya güvenlik sorunu yaratıyorsa KMK m. 18'deki rahatsız etmeme borcu gündeme gelir. Yönetici uyarı yapar; sonuç alınamazsa zarar gören kat malikleri sulh hukuk mahkemesinde m. 33 kapsamında hâkimin müdahalesini isteyebilir.
- Kiracıya evcil hayvan yasağı uygulanabilir mi?
- Yönetim planı kiracıları da bağlar; ancak kira sözleşmesinde ev sahibi ile kiracı arasındaki hayvan yasağı ayrı bir konudur. Kiracının yükümlülüğü hem sözleşmeden hem KMK m. 18'in kiracılara da uygulanmasından doğar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut uyuşmazlıklarda bir avukata danışın. Mevzuat değişebilir; metin yayın tarihindeki durumu yansıtır.
