KMK & Mevzuat
Turizm Amaçlı Kısa Süreli Kiralama (Airbnb) ve Kat Maliklerinin Oy Birliği Şartı
7464 sayılı Kanun'a göre günlük kiralama için izin belgesi ve binanın tüm kat maliklerinin oy birliği şart. Süreç, yaptırımlar ve yöneticinin yapması gerekenler.
Konut platformlarında günlük ve haftalık kiralama yaygınlaştıkça, apartman ve sitelerde en çok tartışılan konulardan biri de “komşuya yabancılar gelip gidiyor” şikâyeti oldu. Bu konu artık yalnızca yönetim planı meselesi değildir: 7464 sayılı Kanun, kısa süreli turizm amaçlı kiralamayı açık bir izin sistemine bağlar. Bu rehberde resmî kanun metnine dayanarak kuralları özetliyoruz.
Kanunun adı ve kapsamı
Resmî adı “Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” (7464) olan düzenleme (2023), konutların gerçek ve tüzel kişilere turizm amaçlı kiralanmasına ilişkin usul ve esasları belirler. Kanuna göre:
- Turizm amaçlı kiralama, konutların kullanıcılara en fazla yüz gün süreyle her türlü amaçla kiralanmasıdır (m. 2).
- Tek seferde yüz günden fazla süreli kiralamalar kanunun kapsamı dışındadır (m. 1).
- Konut, tapu sicilinde konut amaçlı kayıtlı veya üzerinde konut amaçlı kat irtifakı ya da kat mülkiyeti bulunan her türlü bağımsız bölümdür.
İzin belgesi zorunludur
Kanun m. 3/1’e göre konutların turizm amaçlı kiralanabilmesi için, kiralama sözleşmesi yapılmadan önce izin belgesi alınması zorunludur. Ayrıca Bakanlıkça nitelikleri belirlenen plaket konutun girişine asılır. İzin belgesi vermeye Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilidir; bu yetkiyi valilik aracılığıyla da kullanabilir (m. 3/2). İzin belgesini alma yükümlülüğü kiraya verene aittir (m. 3/5).
Oy birliği şartı: m. 3/3
Kanunun en çok merak edilen hükmü şudur: izin belgesi başvurularında, turizm amaçlı kiralama faaliyeti yürütülmesinin uygun görüldüğüne ilişkin, belgeye konu bağımsız bölümün bulunduğu binanın tüm kat malikleri tarafından oy birliği ile alınan kararın ibrazı zorunludur.
Konut sitelerinde durum
Kanun, birden fazla bağımsız bölüm içeren binalardan oluşan konut sitelerinde, sadece turizm amaçlı kiralama yapılan konutun bulunduğu bina için bu hükmün aranacağını söyler. İzin belgesi örneği site yönetimine iletilir (m. 3/3, ikinci cümle). Dolayısıyla site yöneticisi, sitede izinli kiralama yapılan konutlardan haberdar edilmelidir.
Daha fazla bağımsız bölüm kiralanırsa
Kanun m. 3/4’e göre üçten fazla bağımsız bölümden oluşan binalarda, aynı kiraya veren adına en fazla yüzde yirmi beş için izin belgesi düzenlenebilir. Aynı kiraya veren adına aynı binada izin belgesine konu bağımsız bölüm sayısı beşi geçerse, başvuruda işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile, çok binalı sitelerde ayrıca tüm kat malikleri tarafından oy birliği ile alınan karar ibraz edilir.
Yaptırımlar: m. 4
Kanun, izinsiz faaliyet halinde idari para cezası ve süre verir. Resmî metindeki başlıca yaptırımlar şöyledir (tutarlar sonradan güncellenebilir, güncel metni kontrol edin):
| İhlal | Yaptırım |
|---|---|
| İzin belgesi olmadan kiralama | Kiralama yapılan her konut için 100.000 TL idari para cezası ve 15 gün süre |
| Süre sonunda izin alınmadan devam | 500.000 TL idari para cezası ve yeni 15 günlük süre |
| Bu cezalara rağmen izinsiz devam | 1.000.000 TL idari para cezası |
| İzin belgesi sahibinden kiralayıp üçüncü kişilere kiraya verme | Her sözleşme için 100.000 TL |
| İzinsiz konutların kiralanmasına aracılık | Her sözleşme için 100.000 TL |
Elektronik ticarette ilan ve tanıtıma imkân veren aracı hizmet sağlayıcılar da Bakanlık uyarısına rağmen içerik kaldırmazsa yaptırıma tabidir.
Yüksek nitelikli konut istisnası (m. 3/10)
Kanun, yönetim planında kısa süreli kiralama faaliyetine izin verildiğine dair hüküm bulunan; resepsiyon, güvenlik ve günlük temizlik servisi mekânlarının bulunduğu; sağlık, kuru temizleme, çamaşırhane, yemek ve alışveriş servisi ile spor salonu ve yüzme havuzu gibi hizmetlerin verilebildiği, birden fazla bağımsız bölümü ihtiva eden yüksek nitelikli konutlara m. 3/3 ve m. 3/4’teki şartlar aranmaksızın izin belgesi düzenlenebileceğini söyler. Bu istisna, otel benzeri hizmet veren özel kompleksler içindir; sıradan apartman ve sitelere uygulanmaz.
KMK ile birlikte okunmalı
7464 sayılı Kanun, KMK’nın yerini almaz; onu tamamlar. Yönetici ve kat malikleri açısından önemli noktalar:
- Yönetim planı (m. 28): Kısa süreli kiralamaya ilişkin kuralları plana yazmak (bildirim, kayıt, ortak alan kullanımı, ek gider) mümkündür. Planın değiştirilmesi için bütün kat maliklerinin beşte dördü gerekir.
- Rahatsızlık verme yasağı (m. 18): Gürültü, güvenlik ve ortak alan yıpranması sorunları, izin belgesi olsa bile m. 18 çerçevesinde ele alınabilir.
- Hâkimin müdahalesi (m. 33): Zarar gören kat malikleri sulh hukuk mahkemesine başvurabilir.
- Ek giderler: Ortak alan aşınması ve ek temizlik giderlerinin kimden alınacağı, yönetim planında yazılı olmalıdır.
Yöneticinin yapması gerekenler
- Sitede veya binada izinli kiralama olup olmadığını öğrenin; izin belgesi örneğini isteyin.
- İzin belgesinin plaketini ve kimlik bildirimi yükümlülüğünü kontrol edin; kanun, izinli konutlarda Kimlik Bildirme Kanunu’nun uygulanacağını belirtir (m. 3/8).
- İzinsiz kiralama şüphesinde durumu fotoğraf ve kayıtlarla belgeleyin; kat malikleri kuruluna bildirin.
- İzinsiz faaliyeti Bakanlığa bildirme yolunu ve kanunun öngördüğü yaptırımları kat malikleri kurulunda görüşün.
- Yönetim planına, bildirim ve ek gider kuralları ekleyin.
Kat malikleri için not
Günlük kiralama yapmak isteyen maliklerin önce binanın tüm kat malikleriyle oy birliği sağlaması gerekir. Bu yüzden öncelikle komşularla yazılı görüşmek, kararı noter onaylı hale getirmek ve Bakanlığın güncel başvuru şartlarını kontrol etmek en doğru yoldur.
Üç tipik senaryo
Senaryo 1: Tek daire sahibi, küçük apartman. 6 bağımsız bölümlü apartmanda bir malik, dairesini turizm amaçlı kiraya vermek istiyor. İzin belgesi için binanın tüm kat malikleri yazılı olarak oy birliğiyle karar almak zorundadır. Bir komşu karşı çıkarsa izin belgesi düzenlenemez.
Senaryo 2: Konut sitesi. Çok bloklu bir sitede bir malik, kendi bloğundaki dairesi için başvurmak istiyor. Kanuna göre bu durumda yalnızca o bloğun (binanın) kat maliklerinin oy birliği aranır ve izin belgesi örneği site yönetimine iletilir. Site yönetimi, bu kiralamalardan haberdar edilir.
Senaryo 3: Aynı kişinin birden fazla dairesi. Aynı kiraya veren adına aynı binada izin belgesine konu bağımsız bölüm sayısı beşi geçerse, başvuruda işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile, çok binalı sitelerde ayrıca tüm kat maliklerinin oy birliğiyle aldığı karar aranır. Bu, günlük kiralamanın ticari boyuta ulaştığı hallerde devreye giren bir sınırdır.
Yönetim planına eklenebilecek düzenlemeler
Kanundaki izin sistemi ile birlikte, site kendi iç düzenini de yazılı hale getirebilir:
- Kiralama yapan malik, izin belgesinin bir örneğini yönetime teslim eder.
- Her kiralama için misafir kimlik bildirimi ve giriş-çıkış kaydı tutulur.
- Ortak alan kullanımı (havuz, otopark, sosyal tesis) için ek gider veya kota belirlenir.
- Gürültü ve ortak alan kurallarını ihlal eden misafirler için malik sorumludur.
- Kuralların uygulanması için yazılı uyarı ve yaptırım usulü belirlenir.
Bu düzenlemeler yönetim planına işlenecekse, beşte dört çoğunluk gereklidir (m. 28). Toplu yapılarda ise m. 70’teki özel çoğunluk uygulanabilir.
Sık yapılan yanlışlar
- “Genel kurul çoğunlukla izin verdi” demek: Kanun, çoğunluk değil tüm kat maliklerinin oy birliğini arar.
- Yönetim planında izin hükmü bulunmasını yeterli sanmak: Yüksek nitelikli konutlar dışında plan hükmü, oy birliği şartının yerine geçmez.
- İzin belgesini almadan ilana çıkmak: Platformlar ve aracılar da yaptırıma tabidir.
SAR1001, yönettiği sitelerde izinli kiralamaları kayıt altında tutar, ortak alan kullanımı ve ek gider kurallarını yönetim planına uygun şekilde yürütür.
Sık sorulan sorular
- Daireyi günlük kiraya vermek için komşuların izni gerekir mi?
- Evet. 7464 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre izin belgesi başvurusunda, bağımsız bölümün bulunduğu binanın tüm kat maliklerinin oy birliğiyle aldığı kararın ibrazı zorunludur.
- İzin belgesi olmadan günlük kiralama yapılırsa ne olur?
- Kanun, izinsiz kiralama için her konut başına idari para cezası öngörür; süre verilmesine rağmen izin alınmazsa ceza artar ve devam halinde çok daha yüksek tutarlara ulaşır. Güncel tutarlar için kanun metnini kontrol edin.
- Konut sitesinde bütün sitenin onayı mı gerekir?
- Kanun, birden fazla bağımsız bölümlü binalardan oluşan sitelerde, kural olarak yalnızca kiralamanın yapılacağı binanın kat maliklerinin oy birliğini arar; izin belgesi örneği site yönetimine iletilir. Aynı kiraya veren adına beşten fazla bağımsız bölüm için başvuruda site düzeyinde ek şartlar vardır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut uyuşmazlıklarda bir avukata danışın. Mevzuat değişebilir; metin yayın tarihindeki durumu yansıtır.
