Mali Yönetim & Aidat
Site ve Apartmanlarda Ortak Alan Sigortası Zorunlu mu? Yangın, Su Basması ve Mali Mesuliyet
DASK dışında bina ortak alan sigortası zorunlu mu? KMK m. 21 ve m. 35/c, yangın, su basması, üçüncü şahıs mali mesuliyet ve havuz, asansör kazalarında yönetici koruması.
Bir sitede yangın çıkar, çatı sızıntısı ortak alanı bastırır, havuzda bir çocuk yaralanır ya da asansörde kaza olur. Bu hasarlar kimin cebinden ödenecektir? Apartmanın bir sigortası var mı, hangi riskleri karşılar, yönetici kendini nasıl korur? Bu rehber, KMK’daki sigorta hükümlerini ve uygulamadaki sigorta türlerini anlatır.
Kanun: sigorta kararı kurulundur
KMK m. 21, anagayrimenkulün kat malikleri kurulunca tayin edilecek değer üzerinden sigorta edilmesinin kurulca kararlaştırılabileceğini söyler. Sigorta yapılması halinde:
- Kat malikleri, sigorta giderlerine arsa payları oranında katılmakla yükümlüdür.
- Anagayrimenkulün tümünün harap olması halinde alınacak sigorta bedeli, aksine sözleşme olmadıkça kat maliklerine arsa payları oranında paylaştırılır.
- Yalnız bir veya birkaç bağımsız bölüm veya eklenti ya da ortak yerlerin bir kısmı hasara uğramışsa, alınacak sigorta bedeli hasara uğrayan yerlerin onarımına arsa payları oranında harcanır.
- Kat malikleri, anagayrimenkulün sigortasıyla giderilemeyecek zararlarını karşılamak üzere kendi bağımsız bölümlerini ayrıca kendi adlarına sigorta ettirebilir.
KMK m. 35/c, yöneticinin görevleri arasında anagayrimenkulün sigorta ettirilmesini sayar (yönetim planında aksi yazılmadıkça). Yani yönetici, sigorta ihtiyacını kurula taşır ve kararı uygular.
Zorunlu olan ve olmayan sigortalar
| Sigorta türü | Zorunlu mu? | Not |
|---|---|---|
| Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) | Genel olarak zorunlu (konut bağımsız bölümleri için) | Ayrı bir kanuna dayanır; deprem ve deprem sonucu oluşan yangın, patlama, tsunami ve yer kayması gibi hasarları sınırlı limitle kapsar |
| Bina ortak alan yangın / su / hırsızlık paketi | KMK’da genel zorunluluk yok | Kat malikleri kurulu kararıyla yapılır |
| Üçüncü şahıs mali mesuliyet (site / apartman) | Genel zorunluluk yok | Havuz, asansör, bahçe, otopark kazalarına karşı koruma |
| Yönetici sorumluluk sigortası | Zorunlu değil | Yöneticinin kusurlu işlemlerinden doğan talepleri kapsayabilir |
| Asansör mali sorumluluk | İlgili mevzuata göre bakım sözleşmesi ve kontroller zorunlu olabilir | Asansör bakım firması poliçeleri ayrıca kontrol edilmeli |
DASK genel olarak bağımsız bölümün yapısal deprem zararını limitli kapsar; ortak alanlardaki kapsamlı hasarları ve diğer riskleri karşılamaz. Bu yüzden ek bir ortak alan sigortası düşünülmesi önerilir.
Hangi riskler için sigorta düşünülmeli?
1. Yangın ve ek teminatlar
Bina ortak alanları (cephe, çatı, asansör, kazan dairesi, otopark) için yangın, yıldırım, patlama, su baskını, boru patlaması ve sel gibi ek teminatlar eklenebilir. Konut kredisi kullanan maliklerde bankalar genellikle ayrı yangın sigortası ister; bu bireysel sigorta, ortak alan sigortasının yerini tutmaz.
2. Su basması ve boru patlaması
Ortak tesisat kaynaklı su hasarları sık yaşanır. Poliçede su tesisatı kaynaklı hasar, çatı ve olukların tıkanması, bodrum ve otopark su baskını gibi ayrıntılar yer almalıdır. Muafiyet (franşiz) tutarı kontrol edilmelidir.
3. Üçüncü şahıs mali mesuliyet
Havuz, bahçe, çocuk oyun alanı, asansör ve otoparkta üçüncü kişilere (sakin, misafir, çalışan) zarar verebilecek kazalarda, tazminat taleplerine karşı teminat sağlar. Havuzlu sitelerde özellikle önemlidir.
4. Yönetici ve denetim kurulu sorumluluğu
Yönetici, yönetim kurulu ve denetçiler kat maliklerine karşı vekil gibi sorumludur. Hatalı bir işlemden (örneğin süresi geçen bir asansör kontrolü veya hatalı sözleşme) doğan taleplerde, yönetici sorumluluk sigortası koruma sağlayabilir. Bu sigorta zorunlu değildir; ancak risk yönetimi için faydalıdır.
Poliçe yaptırırken dikkat edilecekler
- Sigorta bedeli: Binanın yeniden inşa maliyetine yakın olmalı; düşük bedel, kısmi hasarda eksik tazminat doğurur.
- Teminat kapsamı: Hangi risklerin kapsandığı, istisnalar ve limit net yazılmalı.
- Muafiyet: Her hasarda maliklerin ödeyeceği tutar belirlenmeli.
- Poliçe sahibi: Poliçe, apartman veya site adına (yönetici sıfatıyla) düzenlenmeli; tüm maliklerin yararına olmalı.
- Prim paylaşımı: Primler arsa payı oranında paylaşılır ve aidat cetvelinde ayrı kalem olarak gösterilir.
- Yenileme takvimi: Poliçe bitiş tarihi takvime yazılmalı; teminatsız dönem kalmamalı.
- Hasar prosedürü: Hasar halinde bildirim süreleri ve gerekli belgeler yöneticide hazır olmalı.
Hasar anında yapılacaklar
- Zarar veya kazayı fotoğraf ve tutanakla belgeleyin.
- Sigorta şirketine süresinde bildirin.
- Gerekirse acil önlemleri (suyu kesmek, alanı kapatmak) hemen alın.
- Poliçedeki ekspertiz sürecine uyun; onarım için önce sigorta şirketinin onayını alın.
- Kat maliklerine yazılı bilgi verin.
Sık yapılan hatalar
- Sigorta yaptırmamak ve riski görmezden gelmek: Büyük bir hasar, maliklerin cebinden toplu ek aidat doğurur.
- Düşük bedelle poliçe yaptırmak: Kısmi hasarda tazminat düşük kalır.
- Poliçeyi takip etmemek: Süresi dolmuş sigortayla kaza yaşanır.
- Kurul kararı almadan sigorta yaptırmak: Prim paylaşımı ve yetki tartışması çıkar.
- Sorumluluk sigortasını hiç düşünmemek: Havuz veya asansör kazasında talepler apartmanın veya yöneticinin üzerine kalır.
Poliçe teklifleri nasıl karşılaştırılır?
Birden fazla sigorta şirketinden teklif alırken yalnızca prime değil, şu başlıklara da bakın:
| Karşılaştırma kalemi | Neye bakılır? |
|---|---|
| Teminat kapsamı | Yangın, su, hırsızlık, cam, kar ağırlığı, üçüncü şahıs |
| Sigorta bedeli | Yeniden inşa maliyetine uygunluk |
| Muafiyet | Her hasarda ödenecek tutar |
| İstisnalar | Bakımsızlık, eski tesisat, ortak havuz kazaları |
| Hasar hizmeti | Ekspertiz süresi, ödeme hızı |
| Prim ve taksit | Aidata etkisi, ödeme planı |
Hasar sonrası aidata etkisi
Sigortasız bir büyük hasar, toplu ek aidat gerektirir. Örneğin çatı veya asansör kaynaklı bir hasarda onarım bedeli yüksekse, bu bedel arsa payı oranında maliklere yansır. Sigorta ise bu yükü önceden ve küçük primlerle yaymaya yarar. Bu nedenle sigorta primini aidat cetvelinde ayrı bir kalem olarak göstermek ve kurula yıllık olarak hatırlatmak, karar sürecini kolaylaştırır.
Kontrol listesi
- Risk analizi yapıldı (yangın, su, havuz, asansör, otopark).
- Kurul sigorta kararı aldı ve karar defterine yazıldı.
- Sigorta bedeli yeniden inşa maliyetine uygun.
- Üçüncü şahıs mali mesuliyet teminatı değerlendirildi.
- Poliçe bitiş tarihi takvimde.
- Hasar bildirim prosedürü yöneticide hazır.
SAR1001, yönettiği sitelerde sigorta ihtiyacını raporlar, teklifleri karşılaştırır ve poliçe takvimini dijital olarak izler.
Sık sorulan sorular
- Apartman ortak alan sigortası yasal olarak zorunlu mu?
- KMK m. 21, anagayrimenkulün kat malikleri kurulunca tayin edilecek değer üzerinden sigorta edilmesinin kurulca kararlaştırılabileceğini söyler. Yani kanunda genel bir yangın veya mali mesuliyet sigortası zorunluluğu yoktur; zorunlu deprem sigortası (DASK) ise ayrı bir kanuna dayanır.
- Sigorta primleri nasıl paylaşılır?
- KMK m. 20/b gereği sigorta primleri, aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça kat maliklerinin arsa payı oranında paylaşılır. Sigorta yapılması halinde kat malikleri sigorta giderlerine arsa payları oranında katılmakla yükümlüdür (m. 21).
- Havuz veya asansör kazasında yönetici kişisel olarak sorumlu olur mu?
- Yönetici kat maliklerine karşı aynen bir vekil gibi sorumludur (m. 38). Görevini ihmal ettiği ve kusuru bulunduğu ölçüde tazminat sorumluluğu doğabilir. Üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası, bu tür taleplerde apartmanın ve yöneticinin korunmasına yardımcı olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut uyuşmazlıklarda bir avukata danışın. Mevzuat değişebilir; metin yayın tarihindeki durumu yansıtır.
